RODZAJE CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

Miażdżyca
Miażdżyca naczyń krwionośnych często towarzyszy nadciśnieniu i jest bezpośrednią przyczyną choroby wieńcowej oraz innych poważnych schorzeń układu krążenia. Polega ona na odkładaniu się w ścianach tętnic blaszki miażdżycowej, czyli złogów cholesterolu, soli wapnia oraz trombocytów - komórek biorących udział w procesie krzepnięcia krwi. Przepływ krwi przez naczynia zostaje znacznie utrudniony lub może być całkowicie zahamowany. W efekcie dochodzi do niedotlenienia narządów i tkanek. Szczególnie groźne następstwa może mieć niedotlenienie mózgu lub serca.

Bezpośrednio do powstania miażdżycy przyczyniają się zaburzenia w gospodarce tłuszczowej. Cholesterol jest rodzajem tłuszczu obecnego we krwi i syntetyzowanego w wątrobie. Odgrywa on ważną rolę w wielu przemianach, jednak jego nadmiar, odkładający się w postaci blaszki miażdżycowej, jest niebezpieczny dla zdrowia.

O zaburzeniach lipidowych świadczą nieprawidłowe wyniki badań diagnostycznych. Stężenie cholesterolu całkowitego w surowicy krwi nie powinno przekraczać 250mg/dl. Stężenie cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) nie powinno przekraczać 155 mg/dl, a stężenie cholesterolu HDL (tzw. dobrego cholesterolu) nie powinno być niższe niż 40mg/dl.

Choroba wieńcowa (dławica)
Choroba wieńcowa to choroba naczyń krwionośnych serca. Jej przyczyną jest odkładająca się blaszka miażdżycowa, zwężająca światło naczyń krwionośnych mięśnia sercowego. W zwężonych naczyniach krew przepływa znacznie wolniej i nie dostarcza komórkom serca odpowiedniej ilości tlenu i substancji odżywczych. Efektem jest nieprawidłowa praca serca. Najczęściej odczuwanym objawem tej choroby jest ból w okolicy zamostkowej (ból dławicowy), ustępujący po kilku minutach spoczynku.

Cukrzyca
Cukrzyca jest chorobą, której istotą jest niewydzielanie insuliny (cukrzyca typu I, młodzieńcza) bądź zaburzone jej wydzielanie i przetwarzanie (cukrzyca typu II). W efekcie we krwi chorego znajduje się duża ilość glukozy, która nie jest wykorzystywana przez tkanki organizmu jako źródło energii.

Cukrzyca typu II występuje najczęściej u osób otyłych lub osób z nadwagą po 45. roku życia. Najważniejszą metodą zapobiegania tego typu cukrzycy jest dbanie o prawidłową wagę ciała i zachowanie dobrej kondycji fizycznej. Leczenie cukrzycy typu II rozpoczyna się od ustalenia odpowiedniej diety i próby pozbycia się nadmiaru tkanki tłuszczowej. Dopiero w następnym etapie rozpoczyna się stosowanie leków przeciwcukrzycowych lub ewentualnie insuliny.
Cukrzycę rozpoznajemy, gdy poziom glukozy na czczo wynosi powyżej 120mg/dl lub stężenie glukozy w dwie godziny po doustnym teście obciążenia glukozą wynosi powyżej 200mg/dl.

Objawy cukrzycy:

• zwiększone pragnienie
• częste oddawanie moczu
• wzmożony apetyt przy jednoczesnej utracie masy ciała (głównie przy cukrzycy typu I)
• zaburzenia widzenia
• nawracające zakażenia.

Wysoki poziom glukozy we krwi (hiperglikemia) powoduje wiele powikłań i jest bardzo niebezpieczny. Nieleczona hiperglikemia powoduje uszkodzenia naczyń krwionośnych, wzrost ciśnienia krwi, a w późniejszym okresie niekorzystnie wpływa na pracę nerek, mózgu, serca i oczu. Zarówno bardzo wysoki, jak i zbyt niski poziom glukozy we krwi może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia człowieka.

Choroba wrzodowa
Choroba wrzodowa jest przewlekłym schorzeniem, polegającym na powstawaniu uszkodzeń na błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy. Owrzodzenia błony śluzowej powstają na skutek nadmiernego wydzielania kwasu solnego w żołądku przy jednoczesnym nieodpowiednim działaniu mechanizmów obronnych. Do powstawania choroby przyczyniają się:

• stres
• nieodpowiednia dieta
• palenie tytoniu
• obecność w żołądku i dwunastnicy bakterii Helicobacter pylori.

Alergie
Alergie to choroby, których źródłem jest nadmierna aktywność własnego układu immunologicznego. Organizm osoby posiadającej tę słabość w kontakcie z alergenem (substancją, na którą jest uczulony) działa nadreaktywnie i wytwarza przeciwciała, które wywołują podrażnienia. Przebieg reakcji alergicznych może być bardzo zróżnicowany i przybierać różnorodne formy:

• łzawienie, obrzęk i przekrwienie spojówek
• katar sienny
• pokrzywka skórna
• skurcz oskrzeli (dychawica oskrzelowa, astma)
• ogólny spadek ciśnienia tętniczego (wstrząs anafilaktyczny).

Literatura
W. stożkowska, i. Wapniarska, L. Nowak, Wpływ otyłości na występowanie Chorób cywilizacyjnych, "Farmacja Polska" nr. 19/2005
D. Naskręt, D. Zozulińska, Cukrzyca typu 2 -epidemiologia, patogeneza, objawy i powikłania, "Farmacja Polska" nr. 23/2003
T. Mrozowski, Miażdżyca, "Medycyna Rodzinna" 3-4/2002
L. Kłosiewicz-Latoszek, A. Grzybek, Żywienie w profoilaktyce i leczeniu chorób układu krązenia, "Terapia" nr. 7/1999
M. Trojnar, A. Prystupa, Diagnostyka choroby wieńcowej w praktyce lekarza rodzinnego, "Terapia" nr. 1/2005