Witamina E – właściwości, zastosowanie, źródła i suplementacja
Podsumowanie: Witamina E należy do grupy związków rozpuszczalnych w tłuszczach, obejmujących tokoferole i tokotrienole, z których najważniejszy biologicznie jest α-tokoferol. Pełni funkcję silnego antyoksydantu, chroniąc DNA, białka i lipidy komórkowe przed stresem oksydacyjnym. Naturalne źródła witaminy E to przede wszystkim oleje roślinne, takie jak olej słonecznikowy czy oliwa z oliwek, orzechy, migdały, zarodki i kiełki zbóż, a także warzywa liściaste jak szpinak, brokuły czy brukselka, pomidory, papryka oraz owoce, np. brzoskwinie i morele¹. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę E wynosi dla dorosłych około 8–10 mg α-tokoferolu, a referencyjny poziom we krwi to 12–30 µmol/l α-tokoferolu¹, jednak różne laboratoria mogą stosować różne zakresy referencyjne. Ze względu na rozpuszczalność w tłuszczach najlepiej przyjmować witaminę E wraz z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Suplementacja witaminy E może być wskazana przy diecie ubogiej w tłuszcze, w stanach zwiększonego zapotrzebowania na antyoksydanty, i często łączy się ją z koenzymem Q10, selenem lub beta-karotenem.
Witamina E stosowana jest w kosmetyce i znana jako „witamina młodości”. Jej właściwa podaż jest jednak konieczna przede wszystkim dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dowiedz się, jakie właściwości i działanie ma witamina E oraz jakie są jej naturalne źródła i kiedy warto ją suplementować.
Czym jest witamina E?
Witamina E jest grupą organicznych związków chemicznych rozpuszczalnych w tłuszczach. Zaliczają się do niej tokoferole oraz tokotrienole. Witamina E wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
Kluczowa dla człowieka jest rola, jaką odgrywa α-tokoferol – wykazuje najwyższą spośród wszystkich związków w tej grupie aktywność biologiczną¹. Witamina E magazynowana jest w tkance tłuszczowej i nadnerczach. Nie jest wydalana z moczem ani z potem.
Jakie właściwości ma witamina E?
Witamina E w postaci α-tokoferolu wspiera ochronę DNA, białek i lipidów komórkowych przed uszkodzeniem oksydacyjnym³.
Stosuje się ją m.in. w kosmetyce, określając jako „witaminę młodości”, ponieważ ma udokumentowane badaniami naukowymi korzystne działanie na skórę. Witamina E stosowana jest głównie w kremach ze względu na właściwości nawilżające i regenerujące skórę. Witamina E stosowana na skórę wykazuje potencjalne działanie jak naturalny filtr UV4.
Zatem główną zaletą witaminy E są jej właściwości antyoksydacyjne³. Witamina E jest uznawana za jeden z najlepszych antyoksydantów. Pomaga w ochronie komórek przed uszkodzeniami, wywołanymi przez stres oksydacyjny. Witamina E zwalcza wolne rodniki tlenowe odpowiedzialne za stres oksydacyjny. Powstają one chociażby pod wpływem promieniowania UV. Dotyczy to jednak nie tylko skóry, ale całego organizmu².
Jakie są najlepsze źródła witaminy E w diecie?
Witamina E pod postacią tokoferolu występuje w produktach pochodzenia roślinnego, m.in. olejach roślinnych, ale również w warzywach liściastych i nasionach roślin strączkowych oraz w produktach zbożowych¹.
Witamina E znajduje się w wielu pokarmach pochodzenia roślinnego. Jej źródłem są m.in.:
- oleje roślinne, zwłaszcza olej słonecznikowy,
- oliwa z oliwek,
- orzechy,
- migdały,
- zarodki i kiełki nasion zbóż,
- szpinak,
- pomidory,
- brokuły,
- papryka,
- brukselka,
- brzoskwinie,
- morele.
Witaminę E zawierają też:
- otręby i płatki owsiane,
- mleko i przetwory mleczne,
- ryby,
- mięso drobiowe¹.
Jakie jest zalecane spożycie witaminy E?
Zalecane wystarczające dzienne spożycie α-tokoferolu wynosi 8-10 mg dla osób dorosłych1.
Kiedy suplementować witaminę E?
Prawidłowy poziom witaminy E w organizmie jest warunkowany przez zdrowo zbilansowaną dietę, ale witaminę tę można też suplementować. Jest to wskazane zwłaszcza w czasie zwiększonego zapotrzebowania na witaminę E czy przy stosowaniu diety ubogiej w tłuszcze.
Witaminę E często łączy się z koenzymem Q10, selenem lub beta-karotenem.
Można przyjmować ją doustnie, równocześnie stosując preparaty pielęgnacyjne w postaci kremów, co sprzyja poprawie kondycji skóry.
Witaminę E zawierają m.in. produkty:
FAQ – najczęstsze pytania o witaminę E
Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na witaminę E?
Dla dorosłych dzienne zapotrzebowanie na witaminę E wynosi około 8–10 mg α-tokoferolu dziennie1.
Jaki jest referencyjny poziom witaminy E we krwi?
Zakres referencyjny α-tokoferolu we krwi wynosi 12–30 µmol/l2, jednak różne laboratoria mogą stosować inne zakresy referencyjne.
Witamina E jest rozpuszczalna w tłuszczach czy w wodzie?
Witamina E jest rozpuszczalna w tłuszczach, więc najlepiej przyjmować ją z posiłkiem zawierającym tłuszcz, aby zwiększyć wchłanianie. Godzina przyjmowania suplementu nie jest aż tak kluczowa, jak towarzystwo zdrowych tłuszczów¹.
Kiedy warto suplementować witaminę E?
Witamina E jest wskazana przy zwiększonym zapotrzebowaniu, diecie ubogiej w tłuszcze, stresie oksydacyjnym.
Przypisy:
- Rychlik, E., Stoś, K., Woźniak, A., & Mojska, H. (2024). Normy żywienia dla populacji Polski. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2021, March 22). Vitamin E: Fact sheet for consumers. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminE-Consumer/
- Witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
- Jesus A, Mota S, Torres A, Cruz MT, Sousa E, Almeida IF, Cidade H. Antioxidants in Sunscreens: Which and What For? Antioxidants (Basel). 2023 Jan 6;12(1):138.