Fitochinon (witamina K1) - właściwości, źródła, suplementacja
Podsumowanie: Witamina K1, zwana także fitochinonem, jest rozpuszczalną w tłuszczach witaminą, którą organizm magazynuje głównie w wątrobie. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu krzepnięcia krwi oraz do utrzymania odpowiedniej gęstości mineralnej kości. Organizm nie wytwarza jej samodzielnie, dlatego poziom witaminy K1 zależy od codziennej diety. Głównym źródłem są zielone warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż, brokuły, sałata rzymska i kapusta. Mniejsze ilości znajdują się w wątróbce, orzechach i olejach roślinnych. Zalecane dzienne spożycie witaminy K1 dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących, wynosi około 70 µg dziennie. Suplementacja witaminą K jest najczęściej prowadzona w postaci K2 (menachinonu), jednak codzienna dieta powinna zapewniać wystarczającą ilość K1, zwłaszcza przy większym zapotrzebowaniu na ten składnik lub ograniczeniach dietetycznych. Witamina K jest dobrze wchłaniana z posiłkami zawierającymi tłuszcz, dlatego suplementy najlepiej spożywać w połączeniu z olejami, awokado czy innymi źródłami tłuszczu.
Fitochinon to dobrze znana, choć często niedoceniana forma witaminy K. Sprawdź, jak utrzymać jej prawidłowy poziom i dlaczego jest tak ważna dla organizmu!
Czym jest fitochinon?
Fitochinon, znany również jako witamina K1, to naturalna forma witaminy K obecna głównie w zielonych warzywach liściastych2. Choć nie mówi się o niej często, pełni istotną rolę w zachowaniu równowagi organizmu. Witamina K wspiera procesy związane z prawidłową krzepliwością krwi i pomaga w utrzymaniu mocnych kości1.
Jakie właściwości ma fitochinon?
Fitochinon (K1) jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach. Podobnie jak inne formy witaminy K, magazynowany jest w wątrobie, gdzie może być ponownie wykorzystywany. Zapas tej witaminy nie jest jednak duży, dlatego jej poziom w organizmie zależy od codziennego sposobu odżywiania4.
Witamina K1:
- wspiera naturalne procesy krzepnięcia krwi,
- pomaga w utrzymaniu odpowiedniej gęstości mineralnej kości.
Warto dbać o regularne dostarczanie tej witaminy w pożywieniu, aby zachować naturalną równowagę organizmu.
Jakie są źródła fitochinonu w codziennej diecie?
Zbilansowana dieta bogata w warzywa i owoce zazwyczaj wystarcza, by utrzymać właściwy poziom witaminy K w organizmie. Najwięcej fitochinonu znajduje się w zielonych warzywach, takich jak:
- brokuły,
- jarmuż,
- sałata rzymska,
- kapusta.
Im bardziej intensywnie zielony kolor liści, tym większa zawartość witaminy K1 – na przykład zewnętrzne liście kapusty zawierają jej więcej niż te wewnętrzne.
Niewielkie ilości witaminy K1 można też znaleźć w wątróbce wołowej, orzechach oraz olejach roślinnych. Dobrym uzupełnieniem diety są także produkty fermentowane, które dostarczają innej formy witaminy K, jaką jest menachinon, czyli witamina K2.
Dzienne zapotrzebowanie na witaminy K1 i K2
Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), dzienne spożycie witaminy K dla osoby dorosłej, w tym kobiet w ciąży i karmiących, wynosi 70 µg6.
Suplementacja witaminy K
Najczęściej dostarczaną formą witaminy K poprzez dietę jest właśnie fitochinon (K1), natomiast w suplementach diety często stosuje się witaminę K2 (menachinon), a konkretnie jej odmianę – witaminę K2 MK-7.
Witaminę K w tej postaci znajdziesz m.in. w suplementach diety Naturell:
Czy można mieć zbyt wysoki poziom witaminy K?
Nadmierna ilość witaminy K może zaburzać równowagę procesów zachodzących w organizmie. Towarzyszy jej często uczucie gorąca, wzmożona potliwość oraz ogólne rozdrażnienie5.
U najmłodszych należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ organizm niemowlęcia jest bardziej wrażliwy na wahania poziomu witamin. Suplementację warto zawsze dopasowywać do indywidualnych potrzeb, najlepiej po konsultacji ze specjalistą5.
FAQ – najczęstsze pytania o witaminę K1
1. Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na witaminę K1 (fitochinon)?
Dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących, zalecane dzienne spożycie wynosi 70 µg dziennie6.
2. Jaki jest optymalny poziom witaminy K1 we krwi?
Nie ma standardowego zakresu referencyjnego dla całej populacji, ponieważ poziom witaminy K1 w osoczu zależy od diety i stanu zdrowia wątroby, ale oznaczenie przez mierzenie aktywności protrombiny lub PIVKA-II jest stosowane w diagnostyce niedoborów8.
3. Czy witamina K1 jest rozpuszczalna w wodzie czy w tłuszczach?
Fitochinon jest rozpuszczalny w tłuszczach. Dlatego najlepiej wchłania się w sytuacji, gdy posiłek bogaty w witaminę K1 jest spożywany wraz ze zdrowymi tłuszczami.
4. Jakie są główne źródła witaminy K1 w diecie?
Najbogatsze źródła to zielone warzywa liściaste: szpinak, jarmuż, brokuły, kapusta, sałata rzymska. Niewielkie ilości znajdują się w wątróbce, orzechach i olejach roślinnych.
5. Czym różni się witamina K1 od K2?
- K1 (fitochinon) – obecna w warzywach liściastych (szpinak, jarmuż, brokuły, kapusta, sałata rzymska), wspiera głównie krzepliwość krwi.
- K2 (menachinon) – występuje w produktach fermentowanych i w mniejszej ilości w mięsie, dobrze wchłaniana, wspiera także zdrowie kości i układ sercowo-naczyniowy. Suplementacja witaminą K często prowadzona jest w formie K29.
Przypisy:
- Witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi. Witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.
- Basset GJ, Latimer S, Fatihi A, Soubeyrand E, Block A. Phylloquinone (Vitamin K1): Occurrence, Biosynthesis and Functions. Mini Rev Med Chem. 2017;17(12):1028-1038. doi:10.2174/1389557516666160623082714
- Andrès E, Lorenzo-Villalba N, Terrade JE, Méndez-Bailon M. Fat-Soluble Vitamins A, D, E, and K: Review of the Literature and Points of Interest for the Clinician. J Clin Med. 2024;13(13):3641. Published 2024 Jun 21. doi:10.3390/jcm13133641
- Thijssen HH, Drittij-Reijnders MJ. Vitamin K status in human tissues: tissue-specific accumulation of phylloquinone and menaquinone-4. Br J Nutr. 1996;75(1):121-127. doi:10.1079/bjn19960115
- Mladěnka P, Macáková K, Kujovská Krčmová L, et al. Vitamin K – sources, physiological role, kinetics, deficiency, detection, therapeutic use, and toxicity. Nutr Rev. 2022;80(4):677-698. doi:10.1093/nutrit/nuab061
- https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2017.4780
- Booth SL. Vitamin K: food composition and dietary intakes. Food Nutr Res. 2012;56:10.3402/fnr.v56i0.5505. doi:10.3402/fnr.v56i0.5505
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27337968/
- https://www.mdpi.com/2077-0383/13/13/3641