Jak dbać o dobry wzrok u dziecka?

Wzrok to jeden z najważniejszych zmysłów człowieka, dlatego warto o niego dbać już od najmłodszych lat. Jak skutecznie dbać o oczy dziecka?  Poznaj sprawdzone sposoby na ochronę wzroku u najmłodszych i dowiedz się, jak rozpoznać wczesne sygnały, że z oczami Twojej pociechy dzieje się coś niepokojącego.

Jakie składniki odżywcze powinna zawierać dieta na wsparcie wzroku dziecka?

Jednym z komponentów, który wspiera zdrowie oczu, jest zrównoważona i odpowiednio zbilansowana dieta, tak aby dostarczać organizmowi dziecka wszystkich niezbędnych mu składników odżywczych¹.

1. Luteina

Dla zdrowia oczu ważna jest odpowiednia podaż luteiny, która jest odpowiedzialna za ochronę naczyń włosowatych siatkówki. Składnik ten ponadto chroni oczy przed szkodliwym działaniem promieniowania ultrafioletowego. Luteina występuje przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych, takich jak:

• cukinia,
• brokuł,
• kapusta,
• jarmuż,
• szpinak,
• natka pietruszki,
• szczypiorek,
• fasolka szparagowa,
• zielony groszek,
• koper¹.

Luteina jest również obecna w żółtkach jaj.

2. Karotenoidy

Korzystny wpływ na oczy mają też karotenoidy⁴. Zawarte są m.in. w żółtych, pomarańczowych i czerwonych warzywach oraz owocach, w tym m.in. w:

• marchwi,
• kukurydzy,
• papryce,
• ziemniakach,
• batatach,
• dyni,
• pomidorach,
• morelach,
• mango,
• melonach,
• papai,
• czerwonych winogronach¹.

3. Kwasy omega-3

Prawidłowy rozwój wzroku u płodu i niemowląt wspomagają ponadto kwasy omega-3 (a dokładniej kwas DHA). Dobrych ich źródłem są tłuste ryby morskie, np.:

• łosoś,
• śledź,
• pstrąg,
• makrela,
• sardynki¹.

Suplementacja kwasów omega-3 u dzieci

Niestety nie każde dziecko je ryby z apetytem. O odpowiedni poziom kwasów omega-3 w organizmie dziecka można zadbać, podając mu suplement diety z kwasami omega-3, np. Naturell Omega-3 Uczeń lub Naturell Omega-3 Uczeń Żelki dla dzieci od 3. roku życia. Kwas dokozaheksaenowy (DHA) przyczynia się do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mózgu i prawidłowego widzenia. Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 250 mg DHA dziennie.

Dzieciom powyżej 6. miesiąca życia można podawać Naturell Omega-3 Baby w kapsułkach typu twist-off^1,5. Spożywanie kwasu dokozaheksaenowego (DHA) wspomaga prawidłowy rozwój wzroku u niemowląt do 12 miesiąca życia. Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 100 mg DHA dziennie.

Jak dbać o wzrok dziecka,  gdy często siedzi przed komputerem?

Odpowiednia dieta na wzrok dziecka to jeszcze nie wszystko. Ważne jest także, aby zwracać uwagę na to, jak dziecko korzysta z komputera. Aby chronić wzrok podczas pracy przy komputerze, powinno się przestrzegać kilku ważnych zasad¹:

• minimalna odległość od monitora wynosi 70 cm,
• nie powinno się siedzieć przodem do okna,
• co 30 minut trzeba robić przerwę na ćwiczenia oczu,
• wysuszone oczy powinno się nawilżać przy pomocy kropel,
• światło w pomieszczeniu powinno być równomiernie rozproszone.

Jak zadbać o wzrok dziecka w dobie smartfonów?

Korzystanie ze smartfonów stanowi dodatkowe wyzwanie dla wzroku dziecka, ponieważ ekrany telefonów są niewielkie, a dzieci mają tendencję do trzymania ich bardzo blisko oczu i pochylania nad nimi głowy (co stanowi kolejny problem związany z wadami postawy u dzieci). Długotrwałe patrzenie z małej odległości zwiększa napięcie mięśni akomodacyjnych oka, sprzyja zmęczeniu wzroku, suchości oczu oraz może nasilać rozwój krótkowzroczności^6,7,8,9.

Ochrona wzroku dziecka podczas korzystania ze smartfonu

Aby ograniczyć negatywny wpływ smartfonów na wzrok dziecka, należy^6,7,8,9:

• kontrolować czas spędzany przed ekranem,
• zachęcać dziecko do robienia regularnych przerw (np. zasada 20–20–20, czyli przerwa co 20 minut, by popatrzeć przez 20 sekund w dal na 20 stóp, tj. ok. 6  metrów),
• dbać o odpowiednią odległość telefonu od oczu (co najmniej 30–40 cm),
• dbać o nawilżenie oczu poprzez wystarczające nawodnienie organizmu dziecka oraz stosowanie kropli do oczu,
• wyrobić w dziecku nawyk częstego mrugania,
• przypominać dziecku, żeby nie korzystało ze smartfonu w ciemnym pomieszczeniu, np. wieczorem lub w nocy przy zgaszonym świetle.

U młodszych dzieci szczególnie ważne jest, aby smartfon nie zastępował aktywności na świeżym powietrzu, które naturalnie wspierają prawidłowy rozwój wzroku, np. poprzez patrzenie w dal, na horyzont^6,7,8,9.

Rekomendowany czas spędzany przed ekranem

U starszych dzieci, które korzystają z ekranów w celach edukacyjnych, warto ograniczać czas spędzany przed nimi w czasie wolnym, a jeśli już z nich korzystają – wybierać większe ekrany i zadbać o odpowiednią odległość od oczu.

Zgodnie z zaleceniami Amerykańskiej Akademii Pediatrii dzieci poniżej 2. roku życia nie powinny mieć kontaktu z ekranami poza rozmowami wideo, natomiast u dzieci w wieku 2–5 lat czas ekranowy należy ograniczyć do maksymalnie jednej godziny dziennie⁸.

Jak rozpoznać problemy ze wzrokiem u dziecka?

Starsze dzieci zwykle komunikują, gdy coś im dolega, w tym również jak pojawią się u nich problemy z widzeniem, choć też nie zawsze. Większy problem jest w przypadku małych dzieci, które nie są w stanie nam powiedzieć, że ich oczy nie działają tak, jak powinny.

Dlatego bardzo ważne jest, aby obserwować zachowanie dziecka. Na problemy ze wzrokiem może wskazywać²:

• częste pocieranie lub mrużenie oczu,
• podchodzenie bardzo blisko do oglądanych rzeczy,
• zbyt mocne pochylanie się nad rysunkiem, książką czy talerzem,
• częste potykanie się i upadanie,
• skarżenie się na bóle głowy i oczu,
• zgłaszanie rozmazanego obrazu,
• drażliwość,
• problemy z czytaniem i pisaniem.

Zaobserwowanie powyższych objawów powinno skłonić do wybrania się z dzieckiem na wizytę do okulisty². Lekarz wykona badanie wzroku i potwierdzi lub rozwieje nasze przypuszczenia względem problemów ze wzrokiem naszego dziecka. Jeśli zajdzie taka konieczność, okulista może zalecić np. noszenie okularów.

Sprawdź też:

• Dieta dla dziecka w wieku szkolnym – co powinno znaleźć się w jego codziennym menu?
• Czy dieta wegańska jest zdrowa dla dzieci? Co robić, gdy dziecko nie je mięsa?
• Jadłospis dla przedszkolaka – jaka dieta dla 3, 4, 5 i 6-latka?
• Piramida Zdrowego Żywienia – dlaczego zastąpił ją Talerz i jakie są najnowsze zalecenia żywieniowe dla dzieci i nastolatków?
• Jak zachęcić dziecko do jedzenia warzyw? Proste wskazówki dla rodziców
• Dobre nawyki żywieniowe u dzieci – jak je kształtować?
• Jakie witaminy są najważniejsze dla dzieci?
• Jakie witaminy dla niemowląt?
• Zdrowe kości i zęby u dziecka
• Jak poprawić koncentrację u dziecka? Ćwiczenia na koncentrację dla dzieci
• Jak ćwiczyć pamięć u dzieci? Proste wskazówki dla rodziców
• Jak się uczyć, żeby się nauczyć? Poradnik dla rodziców dzieci, które mają problem z nauką

FAQ – częste pytania o wzrok dziecka

1. Jakie składniki diety są najważniejsze dla wzroku dziecka?

Dla zdrowia oczu dziecka szczególnie ważne są: luteina, karotenoidy oraz kwasy omega-3 (zwłaszcza kwas DHA). Wspierają one prawidłowe widzenie, chronią siatkówkę oka i uczestniczą w rozwoju narządu wzroku. Kwas dokozaheksaenowy (DHA) przyczynia się do utrzymania prawidłowego widzenia.

2. Czy dziecko, które często korzysta z komputera, jest narażone na problemy ze wzrokiem?

Tak. Długotrwałe wpatrywanie się w ekran może powodować zmęczenie oczu, ich przesuszenie oraz bóle głowy. Dlatego ważne są przerwy, odpowiednia odległość od monitora i właściwe oświetlenie pomieszczenia.

3. Kiedy należy zgłosić się z dzieckiem do okulisty?

Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli dziecko mruży oczy, często się potyka, podchodzi bardzo blisko do przedmiotów, skarży się na bóle głowy lub zgłasza rozmazany obraz.

Przypisy:

1. Krawczyk K., Jak dbać o wzrok?, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2016.
2. Czaińska M., Wady wzroku dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, Optyka 4(41), 2016.
3. Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 100 mg DHA dziennie.
4. Witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia.
5. Spożywanie DHA przez matkę wspomaga prawidłowy rozwój oczu u płodu i niemowląt karmionych piersią + ostrzeżenie z opakowania.
6. https://aapos.org/glossary/screen-time-and-online-learning
7. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/screen-use-kids
8. https://aapos.org/glossary/screen-time-and-online-learning
9. https://www.childrenandscreens.org/learn-explore/research/eyes-on-screens/